પ્રતિક્રિયાની હદ (extent) નક્કી કરવા માટે સંતુલન અચળાંકનો ઉપયોગ ઉદાહરણ સાથે સમજાવો.

(N/A) કોઈપણ પ્રતિક્રિયા માટે સંતુલન અચળાંક $(K_{c})$ નું આંકડાકીય મૂલ્ય પ્રતિક્રિયાની હદ સૂચવે છે,પરંતુ તે પ્રતિક્રિયાના દર વિશે કોઈ માહિતી આપતું નથી.
$K_{c}$ અથવા $K_{p}$ નું મૂલ્ય નીપજોની સાંદ્રતાના સમપ્રમાણમાં અને પ્રક્રિયકોની સાંદ્રતાના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોય છે. $K$ નું મૂલ્ય ઊંચું હોય તો નીપજની સાંદ્રતા વધુ હોય છે,અને જો $K$ નું મૂલ્ય નીચું હોય તો નીપજની સાંદ્રતા ઓછી હોય છે.
$K$ નું મૂલ્ય $\propto \text{[નીપજો]} \propto \frac{1}{\text{[પ્રક્રિયકો]}}$
સંતુલન મિશ્રણના બંધારણ માટે નીચે મુજબના સામાન્ય નિયમો છે:
$(a)$ જો $K_{c} > 10^{3}$ હોય: પ્રક્રિયકો કરતા નીપજોનું પ્રમાણ વધુ હોય છે; એટલે કે,જો $K_{c}$ ખૂબ મોટું હોય,તો પ્રતિક્રિયા લગભગ પૂર્ણતા તરફ જાય છે. ઉદાહરણો:
$(i)$ $500 \ K$ તાપમાને $H_{2(g)} + \frac{1}{2} O_{2(g)} \rightleftharpoons H_{2}O_{(g)}$ પ્રતિક્રિયા માટે સંતુલન અચળાંક ખૂબ મોટો છે,$K_{c} = 2.4 \times 10^{47}$.
$(ii)$ $300 \ K$ તાપમાને $H_{2(g)} + Cl_{2(g)} \rightleftharpoons 2 HCl_{(g)}$ માટે $K_{c} = 4.0 \times 10^{31}$ છે.
$(iii)$ $300 \ K$ તાપમાને $H_{2(g)} + Br_{2(g)} \rightleftharpoons 2 HBr_{(g)}$ માટે $K_{c} = 5.4 \times 10^{18}$ છે.